Giá vốn hàng bán là gì? Ý nghĩa và tổng hợp công thức tính giá vốn hàng bán đơn giản

Trong hoạt động kinh doanh, lợi nhuận không chỉ phụ thuộc vào doanh thu mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chi phí bỏ ra để tạo nên sản phẩm, quan trọng nhất là giá vốn hàng bán. Trong bài viết này, Inox HPT sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, ý nghĩa và các công thức tính giá vốn hàng bán đơn giản.

Giá vốn hàng bán là gì?

Giá vốn hàng bán (Cost of Goods Sold – có thể viết tắt là COGS) là tất cả chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến việc tạo ra sản phẩm hoặc hàng hóa đã bán trong một kỳ kế toán (theo tháng, theo quý hoặc theo năm).

Hiểu đơn giản hơn, đây là khoản vốn mà doanh nghiệp bỏ ra để sản xuất hoặc mua hàng hóa phục vụ cho hoạt động bán hàng. COGS giữ vai trò then chốt trong báo cáo kết quả kinh doanh, là cơ sở để xác định lợi nhuận của doanh nghiệp.

Giá vốn hàng bán gồm những loại chi phí gì?

Các loại chi phí cấu thành giá vốn hàng bán gồm có: chi phí nguyên vật liệu đầu vào, chi phí sản xuất, chi phí mua sắm máy móc & thiết bị phục vụ sản xuất, chi phí vận chuyển, lương nhân công,… và các chi phí liên quan khác.

Tuy nhiên, tùy theo từng loại hình doanh nghiệp mà cách xác định COGS sẽ khác nhau, cụ thể:

• Đối với doanh nghiệp sản xuất: Giá vốn sẽ gồm chi phí nguyên vật liệu, máy móc, nhân công, các chi phí trực tiếp phục vụ quá trình sản xuất.
• Đối với doanh nghiệp thương mại: Giá vốn sẽ gồm chi phí nhập hàng, cùng các chi phí liên quan như vận chuyển, bảo hiểm hàng hóa, thuế,…

Giá vốn hàng bán quan trọng như thế nào trong kinh doanh

Khi đã hiểu rõ giá vốn hàng bán là gì, tiếp theo, chúng ta cùng tìm hiểu vai trò và tầm quan trọng của chỉ tiêu này trong hoạt động kinh doanh.

Như đã có đề cập ở phần trước, COGS là chỉ tiêu quan trọng trong báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để tính lợi nhuận gộp và giúp doanh nghiệp dễ dàng đánh giá hiệu quả sử dụng dòng tiền cũng như công tác quản lý sản xuất, lao động và hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh đó, COGS còn hỗ trợ doanh nghiệp:

• Hiểu rõ giá trị thực tế của hàng hóa khi nhập kho, từ đó xây dựng và định giá sản phẩm phù hợp hơn.
• Quản lý chi phí bán hàng và vận hành một cách hiệu quả hơn.
• Có thể ước tính lợi nhuận và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Tìm hiểu thêm: Lợi nhuận ròng là gì? Công thức và cách gia tăng lợi nhuận ròng hiệu quả.

Tổng hợp các công thức tính giá vốn hàng bán

Hiện nay, có 3 công thức tính giá vốn hàng bán được các doanh nghiệp sử dụng, bao gồm:

Công thức FIFO (Nhập trước – Xuất trước)

Phương pháp FIFO (viết tắt của First In, First Out) là cách tính giá vốn dựa trên nguyên tắc các sản phẩm nhập kho trước sẽ được xuất kho trước.

Khi xuất kho, giá vốn sẽ được tính theo giá của lô hàng nhập đầu tiên tương ứng với số lượng xuất. Trường hợp số lượng chưa đủ, doanh nghiệp sẽ tiếp tục lấy giá của các lô hàng nhập kế tiếp theo đúng thứ tự thời gian.

Phương pháp này thường được áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất hoặc kinh doanh các mặt hàng có thời hạn sử dụng ngắn (mỹ phẩm, đồ ăn, thức uống,…). 

Công thức tính giá vốn theo phương pháp FIFO

Giá vốn hàng bán = Giá trị của các lô hàng được nhập kho đầu tiên (tính theo số lượng xuất kho).

Ưu điểm của phương pháp

• Phản ánh tương đối chính xác giá trị thực tế của hàng hóa đã bán ra.
• Dễ dàng kiểm soát số lượng hàng hóa trong mỗi lần xuất kho.
• Thuận tiện cho việc dự báo chi phí dựa trên giá thành của các lô hàng nhập kho đầu tiên.

Nhược điểm của phương pháp

• Có thể không phản ánh đúng giá trị thực tế của hàng tồn cuối kỳ khi giá thị trường có biến động mạnh.
• Giá vốn được tính theo chi phí cũ, nên có thể làm chênh lệch giữa doanh thu và chi phí.

Ví dụ

Doanh nghiệp A sản xuất mỹ phẩm có tình hình tồn kho như sau:

• Tồn kho đầu kỳ: 100 sản phẩm, giá 100.000Đ/sản phẩm.
• Nhập kho lần 1: 50 sản phẩm, giá 120.000Đ/sản phẩm.
• Nhập kho lần 2: 150 sản phẩm, giá 130.000Đ/sản phẩm.

Doanh nghiệp bán ra 150 sản phẩm. Như vậy, theo FIFO thì giá vốn được tính như sau: (100 x 100.000) + (50 x 120.000) = 16.000.000Đ.

Công thức LIFO (Nhập sau – Xuất trước)

Phương pháp LIFO (viết tắt của Last In, First Out) là cách tính giá vốn dựa trên nguyên tắc các sản phẩm được nhập kho sau sẽ được xuất kho trước. 

Khi xuất kho, giá vốn sẽ được tính theo giá của lô hàng nhập gần nhất. Trường hợp số lượng chưa đủ, doanh nghiệp sẽ tiếp tục lấy giá của các lô hàng nhập trước đó theo thứ tự ngược lại.

Phương pháp này thường được áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất hoặc kinh doanh các mặt hàng có thời hạn sử dụng dài hoặc sản phẩm có giá trị cao và ít biến động về mẫu mã.

Công thức tính giá vốn theo phương pháp LIFO

Giá vốn hàng bán = Giá trị của các lô hàng được nhập kho cuối cùng (tính theo số lượng xuất kho).

Ưu điểm của phương pháp

• Giảm thiểu tác động của lạm phát đến giá vốn.
• Giá vốn xuất kho phản ánh tương đối sát với chi phí mua hàng gần thời điểm bán ra.

Nhược điểm của phương pháp

• Giá trị hàng tồn cuối kỳ có thể không phù hợp với giá thị trường ở hiện tại.
• Có thể không phản ánh chính xác giá trị thực tế của hàng tồn khi giá cả biến động mạnh.

Ví dụ

Một doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh nồi lẩu inox có tình hình nhập – xuất kho như sau:

• Nhập kho lần 1: 20 sản phẩm, giá 100.000Đ/sản phẩm.
• Nhập kho lần 2: 25 sản phẩm, giá 110.000Đ/sản phẩm.
• Doanh nghiệp xuất bán: 30 sản phẩm.

Như vậy, theo LIFO thì giá vốn được tính như sau: (25 x 110.000) + (5 x 100.000) = 3.250.000Đ.

Công thức tính bình quân gia quyền

Phương pháp bình quân gia quyền là cách tính giá vốn dựa trên giá trung bình của tất cả hàng hóa tồn kho, được xác định theo tỷ lệ giữa tổng giá trị tồn kho và tổng số lượng tồn kho tại một thời điểm nhất định.

Đây là phương pháp được các doanh nghiệp có quy mô nhỏ đến quy mô lớn sử dụng, nhờ cách tính đơn giản và dễ kiểm soát. Đặc biệt là phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh sản phẩm có mức giá tương đối ổn định, ít biến động trong kỳ như đồ gia dụng inox, thiết bị điện – điện lạnh,…

Công thức tính giá vốn bình quân gia quyền

Giá vốn bán hàng bình quân = (Tổng giá trị tồn kho đầu kỳ + Tổng giá trị hàng nhập trong kỳ) / (Tổng số lượng tồn kho đầu kỳ + Tổng số lượng hàng nhập trong kỳ).

Ưu điểm của phương pháp

• Cách tính đơn giản và áp dụng dễ dàng.
• Có thể dự báo giá vốn trước dựa trên mức giá trung bình của hàng tồn kho.

Nhược điểm của phương pháp

• Chưa có sự linh hoạt về thời gian, do kế toán thường phải tính giá theo kỳ (tháng hoặc quý).

Ví dụ

Một doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh khay cơm có tình hình tồn kho như sau:

• Tồn kho đầu kỳ: 100 sản phẩm, giá 100.000Đ/sản phẩm.
• Nhập kho trong kỳ: 50 sản phẩm, giá 120.000Đ/sản phẩm.

Bước 1: Tính giá bình quân của hàng tồn kho: (100 x 100.000 + 50 x 120.000) / (100 + 50) = 108.000Đ/sản phẩm.

Bước 2: Tính giá vốn của 150 sản phẩm xuất kho: 108.000 x 150 = 16.200.000Đ.

Có thể bạn cần: Điểm hòa vốn là gì? Công thức tính và những lưu ý khi xác định.

Câu hỏi về giá vốn hàng bán

Trong phần này, Inox HPT sẽ tổng hợp cũng như giải đáp một số câu hỏi thường gặp về giá vốn hàng bán để bạn hiểu rõ và áp dụng đúng trong kinh doanh thực tế.

Tài khoản giá vốn hàng bán là gì?

Tài khoản giá vốn hàng bán (TK 632) là tài khoản kế toán dùng để phản ánh tổng giá trị của hàng hóa, dịch vụ đã tiêu thụ trong kỳ. Tài khoản này gồm các chi phí trực tiếp cấu thành giá vốn như:

• Chi phí mua hàng.
• Chi phí sản xuất và chế biến.
• Chi phí thu mua.
• Các chi phí liên quan trực tiếp đến hàng hóa, dịch vụ đã bán.

Giá vốn hàng bán là tài sản hay nguồn vốn?

COGS không phải là tài sản hay nguồn vốn, mà đây là một khoản chi phí. Chúng thường phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc dịch vụ và được ghi nhận vào chi phí trong kỳ khi hàng hóa, dịch vụ được bán ra nhằm xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp một cách chính xác.

Giá vốn hàng bán tăng nói lên điều gì?

COGS tăng sẽ trực tiếp làm cho lợi nhuận của doanh nghiệp giảm, nếu các yếu tố khác không thay đổi. Các nguyên nhân phổ biến khiến COGS tăng gồm có:

• Giá nguyên vật liệu đầu vào, lương nhân công hoặc chi phí sản xuất tăng.
• Doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất và kinh doanh, dẫn đến sản lượng hàng hóa bán ra nhiều hơn.
• Hiệu suất sản xuất chưa tối ưu, khiến doanh nghiệp phải dùng nhiều nguyên vật liệu và nhân công hơn để tạo ra cùng một đơn vị sản phẩm.

Giá vốn hàng bán giảm nói lên điều gì?

Ngược lại, nếu COGS giảm sẽ góp phần làm tăng lợi nhuận của doanh nghiệp, trong trường hợp các yếu tố khác không thay đổi. Nguyên nhân có thể đến từ:

• Giá nguyên vật liệu đầu vào, lương nhân công hoặc chi phí sản xuất giảm.
• Doanh nghiệp thu hẹp quy mô sản xuất và kinh doanh, dẫn đến sản lượng hàng hóa bán ra ít hơn.
• Hiệu suất sản xuất được cải thiện, giúp việc sử dụng nguyên vật liệu và nhân công cho mỗi đơn vị sản phẩm được tối ưu tốt hơn.

Nhìn chung, hiểu đúng giá vốn hàng bán giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, xác định lợi nhuận và đưa ra chiến lược giá phù hợp. Hy vọng với những thông tin Inox HPT chia sẻ, bạn sẽ nắm vững kiến thức cần thiết để tối ưu hoạt động kinh doanh cũng như quản lý tài chính hiệu quả.