Kinh doanh FnB là gì? Đặc điểm, vai trò và các mô hình FnB tiềm năng

Các mô hình kinh doanh FnB như Take Away, Self Service, All-in-shop, One-stop Dining,… là các mô hình phổ biến trong thị trường FnB hiện nay, đáp ứng đa dạng nhu cầu thưởng thức ẩm thực và đồ uống của người tiêu dùng. Cùng tìm hiểu chi tiết hơn về những vấn đề về kinh doanh ngành FnB trong bài viết sau đây nhé!

Kinh doanh FnB là gì?

FnB (hay F&B) là tên viết tắt của cụm từ Food and Beverage Service, là một loại hình kinh doanh ẩm thực và dịch vụ ăn uống. Trong đó ngành FnB bao gồm các mô hình như nhà hàng, quán ăn, quán cafe, cửa hàng thức ăn nhanh, quán rượu, các khu nghỉ dưỡng,…

Xét về nguồn gốc, thì đã từ rất lâu về trước, xa tít tận thời Trung Cổ, lúc ấy đã không thiếu các hình thức kinh doanh như nhà trọ, quán rượu, quán ăn,… Dù ở bất cứ đâu, trên bất kỳ thị trấn hay vùng miền nào thì các hình thức kinh doanh này sẽ luôn dễ dàng được tìm thấy.

Và khái niệm cho ngành FnB mới chính thức được hình thành kể từ thế kỷ 19, khi Nicholas Appert phát minh ra đồ hộp và Louis Pasteur phát minh ra “Pasteurisation” (kỹ thuật thanh trùng). Kể từ lúc ấy, thức ăn và đồ uống sử dụng thường ngày có thể được bảo quản, cất trữ với thời gian sử dụng lâu hơn, an toàn hơn. Rồi dần dần các hàng quán lần lượt ra đời, các cửa tiệm bắt đầu phục vụ món ăn, yêu cầu về thực phẩm sử dụng của người dùng cũng lên tầm cao mới.

Đỉnh cao nhận diện của ngành phải kể đến khoảng đầu thế kỷ 20, khi các chuỗi nhà hàng thức ăn nhanh như  McDonald’s, KFC, Burger King ra đời, góp phần thay đổi thói quen ăn uống của con người cũng như làm cho các cụm từ “Fast Food” “FnB” được nhắc đến với tần suất dày đặc và trở nên phổ biến.

Cho đến hiện tại, ngành FnB vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ với sự bùng nổ của công nghệ, sự đa dạng về ẩm thực và sự gia tăng nhu cầu của người tiêu dùng.

Ngành FnB ở Việt Nam: Tiềm năng rộng mở nhưng cũng không ít chông gai

Song song với những cơ hội phát triển mạnh mẽ, ngành FnB tại Việt Nam vẫn còn đối mặt với những thử thách chông gai. Cụ thể như:

Tiềm năng rộng mở

Theo kết quả của nhiều khảo sát trả về, có khoảng 80% doanh nghiệp tại Việt Nam đang có động lực phát triển và mở rộng mô hình kinh doanh trong ngành FnB. Việc này bất chấp luôn cả những đợt khủng hoảng kinh tế đang diễn ra đa ngành.

Một khảo sát với sự tham gia của hơn 4000 nhà hàng lớn nhỏ, cho thấy mức chi của người dân cho dịch vụ ăn uống có xu hướng tăng nhẹ. Điển hình có hơn 8% doanh thu ngành FnB đến từ dịch vụ nhà hàng.

Trong tương lai con số này sẽ tăng nhanh hơn nữa khi nhu cầu chi tiêu cho việc ăn ngoài của người dân có thể tăng thêm từ 5-10%.

Tổng kết năm 2023, doanh thu ngành FnB ghi nhận con số tăng trưởng khổng lồ với hơn 590 nghìn tỷ đồng (23,6 tỷ USD). Ghi nhận tăng 10,87% so với năm 2022. Cũng theo đó, mặc dù kinh tế Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức nhưng thị trường FnB sẽ luôn tăng trưởng, khi phần lớn khách hàng đang và sẽ mở rộng hầu bao cho ngành.

Thách thức cho ngành

Trong suốt những năm qua, phát triển kinh doanh FnB luôn là khát khao của nhiều nhà khởi nghiệp. Thị trường ngành luôn sôi động, theo ghi nhận trung bình tại Việt Nam, cứ mỗi năm sẽ có từ 4000 – 7000 nhà hàng, quán ăn đăng ký mới và mở cửa kinh doanh.

Nhưng với một mảnh đất màu mỡ mà lắm kẻ gieo trồng, thì liệu hạt giống của bạn có thể thoải mái đâm chồi và vươn mình phát triển?

Nhân lực

Với số lượng nhà hàng, quán ăn đang hoạt động khổng lồ như hiện nay thì cần lắm việc bổ sung một nguồn nhân lực dồi dào.

Sự việc chỉ trở nên khó khăn khi nhân lực trong ngành lúc này đây đang rất khan hiếm, một phần do tình trạng người lao động bỏ việc hoặc chuyển ngành, điều này đã gây áp lực lên cho nhà tuyển dụng. Và để đáp ứng cho đủ số lượng nhân viên, việc tuyển dụng nhanh, qua loa, thiếu sự đầu tư đã diễn ra.

Và bạn cũng biết, bộ mặt của ngành dịch vụ chính là nằm ở người tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, một lỗi sai nhỏ cũng kéo theo cả một hệ quả khôn lường.

Khẩu vị

Để kinh doanh thành công, đặc biệt trong lĩnh vực ăn uống thì cốt lõi vẫn cần sự hợp gu trong vấn đề hương vị. Bạn phải thừa nhận rằng, đầu lưỡi của số đông người Việt vẫn còn quyến luyến hương vị của những món ăn truyền thống, mang đặc văn hóa ẩm thực Á Đông và điều này đã đi sâu vào trong tìềm thức, khiến người ta không phải muốn đổi là đối. Và sẽ là vô ích nếu món ăn bạn phục vụ không đủ hấp dẫn để tạo được sự tò mò hay vui thích của phần đông khách hàng.

Có không ít trường hợp các thương hiệu FnB mới ra mắt, dù phục vụ những món ăn đẹp mắt, có đầu tư bài bản nhưng vẫn thất bại, lý do hương vị món ăn mang đến không có nhiều đặc sắc, cũng như còn lẫn vào đó đặc trưng phong cách ẩm thực phương Tây.

Tài chính

Để một thương hiệu phát triển hay mở rộng ngành, tiên quyết điều họ cần là vốn, nhưng để có vốn thì hoạt động kinh doanh phải phát triển. Nhượng quyền hiện nay được tận dụng nhiều vì được xem là cách thức mở rộng chuỗi nhanh với chi phí hợp lý.

Nhưng thực tế, một vấn đề nhức nhối mà các chuỗi nhượng quyền hiện nay khó làm được, đó là sự đồng nhất trải nghiệm khách hàng. Trên hết là mang đến cho khách hàng chất lượng phục vụ tương đồng nhau ở các chuỗi khác nhau, đảm bảo hương vị, thái độ và giá trị thương hiệu.

Vai trò ngành FnB

Hiện nay, ngành FnB đang được xem là ngành kinh doanh đầy tiềm năng và không có ngành nào có thể thay thế được chính vì những lý do cụ thể mà Inox Hồng Phước Thành nêu ra như sau:

• Đáp ứng nhu cầu ăn uống: Ngành ẩm thực và đồ uống đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con người là “ăn ngon, mặt đẹp” nên hiển nhiên khi kinh doanh ngành FnB bạn sẽ có được khách hàng nếu tập trung giải quyết xuất sắc được nhu cầu này.
•  Đa dạng hóa trải nghiệm: Thông qua các món ăn độc đáo và mới lạ ở từng vùng miền khác nhau, khách hàng sẽ có cơ hội trải nghiệm văn hóa và thưởng thức ẩm thực địa phương, hòa mình vào bản sắc văn hóa nơi mà họ đặt chân đến.
• Tạo cơ hội việc làm: Để kinh doanh ngành FnB bạn cần tuyển dụng rất nhiều bộ phận khác nhau và khi mở rộng kinh doanh bạn phải liên tục tuyển thêm với nhiều vị trí và cấp bậc khác nhau, từ đó mở ra cơ hội việc làm cho nhiều đối tượng khác nhau.
• Tăng doanh số bán hàng: Hiện nay nhiều dịch vụ khách sạn, nhà nghỉ đã kết hợp thêm các dịch vụ FnB như quán cafe, nhà hàng,… để tăng doanh số và thu hút thêm một lượng khách hàng khác.
• Phát triển kinh tế quốc gia: Sự mở cửa và gia tăng nhanh chóng các mô hình nhà hàng, quán ăn đã cung cấp một lượng công việc nhất định cho người lao động góp phần tăng trưởng tỷ lệ GDP của quốc gia.

Các mô hình kinh doanh FnB hiệu quả

Hiện nay các hình thức kinh doanh ngành FnB đã trở nên đa dạng hơn với 6 mô hình phổ biến như sau:

Nhượng quyền thương hiệu

Kinh doanh FnB theo mô hình nhượng quyền là một hình thức kinh doanh khá phổ biến trong những năm gần đây, được ưa chuộng đầu tư vì những ưu điểm như nguồn lực sẵn có, không cần xây dựng thương hiệu và được đào tạo về vận hành kinh doanh ngay từ đầu.

Mô hình này phù hợp với các cá nhân, doanh nghiệp có nguồn vốn hạn chế nhưng vẫn muốn đầu tư kinh doanh ngành FnB để sinh lời.

Take Away (bán mang đi)

Take Away là mô hình buôn bán đồ ăn, thức uống mang đi, phù hợp với những cá nhân hay doanh nghiệp muốn đầu tư ngành FnB nhưng chưa đủ kinh phí để thuê một mặt bằng lớn cho khách hàng ngồi lại. Mô hình này thường xuất hiện ở dạng xe đẩy nhỏ đặt tại các vỉa hè gần những công ty, trường học hay khu xí nghiệp. 

Tuy nhiên, mô hình này có tỷ lệ cạnh tranh khá cao nên nếu muốn thành công bạn cần phải đầu tư vào chất lượng sản phẩm, đảm bảo tốc độ chế biến nhanh và thiết kế bao bì sao cho gọn gàng, đẹp mắt.

All-in-shop

Mô hình này sẽ có nhiều tiện ích được tích hợp sẵn trong một khu nhất định, các tiện ích này sẽ có những đặc điểm liên quan với nhau, đáp ứng nhu cầu của hầu hết khách hàng trên thị trường.

Bạn có thể nhận ra mô hình này ở các quầy thực phẩm ở siêu thị, trong đó các loại thực phẩm sẽ được sắp xếp lại thành các nhóm tương tự nhau như trái cây, thịt các loại, đồ ăn chế biến sẵn, thức uống có gas,… cho khách hàng dễ lựa chọn.

One-stop Dining

One-stop Dining có thể hiểu một cách đơn giản là kiểu kinh doanh nhà hàng vừa cung cấp các món ăn vừa phục vụ những món nước.

Với mô hình này, khách hàng sẽ được phục vụ đa dạng những món ăn ngon, thưởng thức các loại bánh hấp dẫn và trải nghiệm đồ uống độc đáo tại cùng một không gian, vừa giúp khách hàng tiết kiệm thời gian vừa tạo ra nguồn doanh thu ổn định cho nhà hàng.

Tìm hiểu thêm về Kinh nghiệm kinh doanh nhà hàng thành công từ A đến Z

Self Service (tự phục vụ)

Đây là mô hình kinh doanh mới mẻ hiện nay, cho phép khách hàng có thể tự mình gọi món, phục vụ và thanh toán, đảm bảo sự riêng tư cho khách hàng. Mô hình này giúp bạn có thể tối ưu nguồn nhân lực hiệu quả mà vẫn mang lại trải nghiệm tốt cho khách hàng.

Để đầu tư kinh doanh mô hình FnB này, bạn cần phải áp dụng các công nghệ như QR gọi món, menu điện tử, hệ thống quản lý bàn,… đồng thời trang bị thêm các thiết bị như tablet, bảng hướng dẫn, chuông gọi phục vụ,… để khách hàng thuận tiện trải nghiệm.

Từ nông trại đến bàn ăn

Mô hình này hiện đang nhận được rất nhiều khách hàng tìm kiếm vì đảm bảo chất lượng, an toàn và vệ sinh trong từng món ăn, thức uống. Khi đầu tư phát triển mô hình này, bạn cần phải sử dụng những nguyên liệu tươi mới đến từ nông trại và chế biến món ăn một cách kỹ lưỡng.

Thông thường, các nhà hàng kinh doanh mô hình này sẽ làm bếp mở để có thể chia sẻ các thông tin về món ăn và trực tiếp cho khách hàng xem cận cảnh cả quá trình chế biến, tăng lòng tin và uy tín cho nhà hàng.

Mời bạn đọc khám phá thêm: Bí quyết mở quán ăn nhỏ đắt khách cho người mới bắt đầu

Xu hướng phát triển ngành FnB trong năm 2026

Trong năm 2026, ngành FnB sẽ không ngừng phát triển với những xu hướng nổi bật, bao gồm:

• Làn sóng đồ uống tiện lợi: Các mô hình bán đồ uống mang đi trong những năm gần đây nổi lên như một xu hướng. Với chi phí đầu tư hợp lý, vị trí thuận tiện, menu phong phú,… phù hợp với người mua mang đi vào người giao hàng.
• “Sống xanh, ăn sạch, uống sạch”: Người tiêu dùng hiện nay ngày càng quan tâm đến vấn đề sức khỏe. Họ ưu tiên sử dụng những thực phẩm hữu cơ sạch, lành mạnh, không chất độc hại, hạn chế các món ăn được chế biến nhiều dầu mỡ.
• Danh hiệu Michelin: Cuộc đua Michelin không chỉ mang đến lợi ích cho khách hàng Việt mà xa hơn nữa, còn là cách để các nhà hàng khẳng định được tên tuổi của mình trên đấu trường ẩm thực quốc tế.
• Tập trung vào chất lượng: Không ngừng nâng cấp chất lượng món ăn và đồ uống đáp ứng khẩu vị và nhu cầu của khách hàng là xu hướng mà nhiều đơn vị theo đuổi. Làm tốt điều này mới có thể thu hút và giữ chân khách hàng lâu dài.
• Cơ hội đầu tư nước ngoài: Các thương hiệu ẩm thực Việt Nam vẫn luôn được xem là một lựa chọn tiềm năng của các đối tác nước ngoài, đặc biệt là dưới hình thức nhượng quyền thương mại.
• Chuyển đổi số trong ngành FnB: Thói quen đặt đồ ăn online của thực khách ngày càng phổ biến, nhiều doanh nghiệp FnB cũng xem đây là thời cơ tốt để đầu tư mở rộng và phát triển kinh doanh song song việc offline và online.
• Đầu tư vào đồ dùng nhà bếp: Một gợi ý đáng tin cậy dành cho các nhà hàng, quán ăn là các sản phẩm gia dụng inox của Inox Hồng Phước Thành – một trong những nhà sản xuất đạt chứng nhận ISO 22000:2018.

Với những thông tin được chia sẻ trong bài, hy vọng bạn sẽ hiểu rõ hơn về khái niệm FnB và từ 6 mô hình kinh doanh ngành FnB – bạn sẽ có thêm cảm hứng để xây dựng hướng đi phù hợp cho riêng mình. Chúc bạn sớm gặt hái được thành công trong thị trường sôi động này.